भारत जगातील चौथी सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था; जपानला मागे टाकल्याचा सरकारचा दावा

नवी दिल्ली | विशेष वृत्त

भारताने जागतिक आर्थिक क्षेत्रात मोठी झेप घेतली असून, जपानला मागे टाकत भारत जगातील चौथी सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था बनला आहे, असा दावा केंद्र सरकारने केला आहे. सरकारच्या माहितीनुसार, भारताचा सकल देशांतर्गत उत्पादन (GDP) सुमारे 4.18 ट्रिलियन अमेरिकी डॉलर्स इतका झाला असून, आता भारताच्या पुढे केवळ अमेरिका, चीन आणि जर्मनी या तीनच अर्थव्यवस्था आहेत.

हा टप्पा भारताच्या आर्थिक इतिहासातील महत्त्वाचा मानला जात असून, गेल्या काही वर्षांत झालेल्या सातत्यपूर्ण वाढीचे हे फलित असल्याचे सरकारने स्पष्ट केले आहे.

मजबूत आर्थिक वाढीचा परिणाम

सरकारच्या आर्थिक आढाव्यानुसार, २०२५-२६ या आर्थिक वर्षाच्या दुसऱ्या तिमाहीत भारताचा वास्तविक GDP वाढ दर ८ टक्क्यांहून अधिक राहिला. देशांतर्गत मागणी, खासगी गुंतवणूक, पायाभूत सुविधा विकास आणि सेवा क्षेत्रातील विस्तार यामुळे ही वाढ शक्य झाली आहे.

जागतिक पातळीवर मंदी, भू-राजकीय तणाव आणि व्यापारातील अनिश्चितता असतानाही भारताची अर्थव्यवस्था तुलनेने स्थिर आणि वेगवान राहिल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.

चौथ्या क्रमांकाचा अर्थ काय?

जगातील चौथी मोठी अर्थव्यवस्था होणे म्हणजे भारताचा आर्थिक आणि राजकीय प्रभाव वाढणे. सरकारने सांगितले की, सध्याच्या गतीने वाढ कायम राहिल्यास भारत २०३० पर्यंत जर्मनीला मागे टाकून तिसऱ्या क्रमांकावर पोहोचू शकतो. त्यावेळी भारताचा GDP सुमारे 7.3 ट्रिलियन डॉलर्सपर्यंत जाण्याचा अंदाज व्यक्त करण्यात आला आहे.

ही आकडेवारी नाममात्र GDPवर आधारित असून, आंतरराष्ट्रीय संस्थांकडून (IMF, World Bank) अधिकृत क्रमवारी जाहीर झाल्यानंतर याची अंतिम पुष्टी होणार आहे.

जागतिक संदर्भात भारत

सध्या अमेरिका ही जगातील सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था आहे, त्यानंतर चीन आणि जर्मनीचा क्रमांक लागतो. भारताने जपानसारख्या प्रगत अर्थव्यवस्थेला मागे टाकणे ही जागतिक आर्थिक सत्ताकेंद्रातील बदलाची नांदी मानली जात आहे.

मात्र, तज्ज्ञ हेही अधोरेखित करतात की प्रति व्यक्ति उत्पन्न, रोजगार निर्मिती आणि जीवनमान सुधारणा या क्षेत्रांत अजून मोठी वाटचाल करायची आहे. एकूण आर्थिक आकार वाढला असला, तरी त्याचा फायदा तळागाळापर्यंत पोहोचवणे हे मोठे आव्हान आहे.

सरकारचा आशावाद

केंद्र सरकारने या यशाचे श्रेय संरचनात्मक सुधारणा, कर प्रणालीतील बदल, पायाभूत सुविधांवरील गुंतवणूक, ‘मेक इन इंडिया’सारख्या उपक्रमांना दिले आहे. आगामी काळात उत्पादन, निर्यात, डिजिटल अर्थव्यवस्था आणि स्टार्टअप क्षेत्रावर भर देत विकासाची गती कायम ठेवण्याचा सरकारचा निर्धार आहे.

भारताचा जगातील चौथ्या क्रमांकावर पोहोचणे हे केवळ आकड्यांचे यश नसून, देशाच्या आर्थिक क्षमतेचे आणि भविष्यातील शक्यतांचे प्रतीक आहे. मात्र, हा वेग टिकवण्यासाठी रोजगार, शिक्षण, आरोग्य आणि सामाजिक समावेशनावर तितकाच भर देणे गरजेचे असल्याचे अर्थतज्ज्ञ सांगतात.