१३ एप्रिल २०२९ रोजी पृथ्वीच्या जवळून जाणार ‘अपोफिस’ लघुग्रह

‘९९९४२ अपोफिस (Apophis)’ नावाचा महाकाय लघुग्रह (Asteroid) १३ एप्रिल २०२९ रोजी पृथ्वीच्या अत्यंत जवळून जाणार असून, ही घटना खगोलशास्त्राच्या दृष्टीने ऐतिहासिक मानली जात आहे. सुरुवातीला या लघुग्रहामुळे पृथ्वीला धोका असल्याची भीती व्यक्त केली जात होती, मात्र आता शास्त्रज्ञांनी स्पष्ट केले आहे की किमान पुढील १०० वर्षांपर्यंत पृथ्वीला कोणताही धोका नाही.

२००४ मध्ये शोध लागलेला अपोफिस सुमारे ३७० मीटर रुंद असून, त्याला इजिप्शियन पुराणातील ‘अराजकतेचा देव’ यावरून नाव देण्यात आले आहे. सुरुवातीच्या गणनांमध्ये या लघुग्रहाचा पृथ्वीवर आदळण्याचा धोका वर्तवण्यात आला होता. मात्र नंतर अधिक अचूक निरीक्षणांनंतर हा धोका पूर्णपणे फेटाळण्यात आला आहे.

शास्त्रज्ञांच्या माहितीनुसार, अपोफिस पृथ्वीपासून अवघ्या ३२,००० किलोमीटर अंतरावरून जाणार आहे, जे अनेक भूस्थिर उपग्रहांच्या कक्षेपेक्षाही कमी अंतर आहे. त्यामुळे ही घटना वैज्ञानिक दृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाची ठरणार आहे.

विशेष बाब म्हणजे, या वेळी अपोफिस नुसत्या डोळ्यांनीही पाहता येण्याची शक्यता आहे, विशेषतः ज्या भागात आकाश स्वच्छ असेल तिथे तो रात्रीच्या आकाशात स्पष्टपणे दिसू शकतो. यामुळे सामान्य नागरिकांसाठीही हा एक दुर्मीळ अनुभव ठरणार आहे.

या जवळच्या प्रवासामुळे पृथ्वीचे गुरुत्वाकर्षण अपोफिसच्या गती, फिरण्याच्या वेगात व संरचनेत बदल घडवू शकते, असा अंदाज वैज्ञानिकांनी व्यक्त केला आहे. याच कारणामुळे NASA, ESA यांसारख्या आंतरराष्ट्रीय अवकाश संस्था या घटनेचे बारकाईने निरीक्षण करण्याची तयारी करत आहेत.

या अभ्यासातून भविष्यातील लघुग्रह धोके ओळखणे, त्यांचा अभ्यास करणे आणि पृथ्वीच्या सुरक्षेसाठी आवश्यक उपाययोजना आखणे अधिक प्रभावीपणे शक्य होणार आहे.

सध्या तरी अपोफिसमुळे पृथ्वीला कोणताही धोका नसल्याचे स्पष्ट झाले असले, तरी २०२९ मधील हा जवळचा प्रवास मानवजातीसाठी एक मोठी वैज्ञानिक संधी ठरणार आहे, असे तज्ज्ञांचे मत आहे.