२०२६ : आकाशप्रेमींसाठी सुवर्णवर्ष; ग्रहण, सुपरमून आणि ग्रहयोगांचा अद्भुत नजराणा

२०२६ हे वर्ष आकाश निरीक्षक, खगोलप्रेमी आणि विज्ञान अभ्यासकांसाठी अत्यंत खास ठरणार आहे. दुर्मीळ सूर्य व चंद्रग्रहणांपासून ते भव्य ग्रहयोग, उल्कावर्षाव आणि सुपरमूनपर्यंत अनेक अद्भुत खगोलीय घटना या वर्षात पाहायला मिळणार आहेत. विशेष म्हणजे यातील अनेक घटना नुसत्या डोळ्यांनीही पाहता येणार असून, दुर्बीण किंवा साध्या टेलिस्कोपमुळे अनुभव अधिक रोमांचक होईल.

जानेवारीपासूनच खगोलीय उत्सवाला सुरुवात

३ जानेवारी २०२६ रोजी वर्षाची सुरुवातच एका भव्य दृश्याने होणार आहे. ‘वुल्फ मून’ म्हणून ओळखला जाणारा पहिला पौर्णिमा चंद्र हा सुपरमून असेल. पृथ्वीच्या अधिक जवळ असल्यामुळे हा चंद्र नेहमीपेक्षा मोठा आणि तेजस्वी दिसणार आहे.

१० जानेवारी २०२६ रोजी गुरू ग्रह ‘ऑपोजिशन’ अवस्थेत येईल. म्हणजेच पृथ्वी आणि सूर्याच्या मध्ये गुरू ग्रह असेल. त्यामुळे मागील १३ महिन्यांतील गुरू ग्रहाचा हा सर्वात तेजस्वी अवतार असेल.

फेब्रुवारीत सूर्यग्रहणाचा थरार

१७ फेब्रुवारी २०२६ रोजी ‘रिंग ऑफ फायर’ म्हणून ओळखले जाणारे वलयाकार सूर्यग्रहण घडणार आहे. चंद्र सूर्याला पूर्णपणे झाकणार नसून, कडेने सूर्याचा प्रकाश वलयाच्या स्वरूपात दिसेल. हे दृश्य प्रामुख्याने अंटार्क्टिकामध्ये दिसणार असले, तरी आफ्रिकेच्या दक्षिण भागात व दक्षिण अमेरिकेत अंशतः ग्रहण पाहता येईल.

मार्चमध्ये रक्तवर्णी चंद्रग्रहण

३ मार्च २०२६ रोजी एक भव्य पूर्ण चंद्रग्रहण होणार आहे. ‘वर्म मून’ म्हणून ओळखला जाणारा हा चंद्र तब्बल ५८ मिनिटे गडद लाल रंगात दिसणार आहे. हे दृश्य पश्चिम उत्तर अमेरिका, पूर्व आशिया, ऑस्ट्रेलिया आणि न्यूझीलंडमधून स्पष्ट दिसेल. विशेष म्हणजे २०२८ पर्यंत हे शेवटचे पूर्ण चंद्रग्रहण असेल.

२० मार्च २०२६ रोजी विषुवदिनामुळे उत्तर ध्रुवीय प्रकाश (ऑरोरा) दिसण्याची शक्यता दुपटीने वाढणार आहे. मध्यम अक्षांश भागात हिरवे व लाल रंगाचे प्रकाशझोत आकाशात नाचताना दिसू शकतात.

मे महिन्यात ‘ब्लू मून’चा योग

३१ मे २०२६ रोजी वर्षातील दुसरा पौर्णिमा येणार असून, तो ब्लू मून म्हणून ओळखला जाईल. साधारण २.५ ते ३ वर्षांत एकदाच घडणारी ही घटना रंगामुळे नाही तर वेळेमुळे खास मानली जाते.

ऑगस्ट : २०२६ मधील सर्वात मोठी घटना

१२-१३ ऑगस्ट २०२६ हा काळ वर्षातील सर्वात महत्त्वाचा मानला जात आहे.
१२ ऑगस्ट रोजी पूर्ण सूर्यग्रहण पूर्व ग्रीनलंड, आइसलँड आणि स्पेनवरून जाणार आहे.
त्याच रात्री पर्सिड उल्कावर्षाव शिखरावर असेल. पूर्ण अंधारात चमचमणाऱ्या उल्का पाहण्याची ही दुर्मीळ संधी असेल.

२८ ऑगस्ट २०२६ रोजी ९६ टक्क्यांहून अधिक भाग झाकणारे अंशतः चंद्रग्रहण होणार असून, अमेरिका, युरोप आणि आफ्रिकेतून चंद्र तांबूस रंगात दिसेल.

वर्षाअखेरीस ग्रहयोग आणि भव्य सुपरमून

१४ ते १६ नोव्हेंबर २०२६ दरम्यान मंगळ आणि गुरू ग्रह एकमेकांच्या अगदी जवळ येणार आहेत. दोन्ही ग्रह एकाच दुर्बिणीत दिसण्याइतके जवळ असतील.

२४ डिसेंबर २०२६ रोजी वर्षाचा शेवट अत्यंत सुंदर सुपरमूनने होणार आहे. २०१९ नंतरचा हा पृथ्वीच्या सर्वात जवळचा पौर्णिमा चंद्र असेल, जो आकाशात प्रचंड मोठा आणि तेजस्वी भासेल.

आकाशाकडे पाहण्याचे वर्ष

२०२६ हे वर्ष खगोल निरीक्षणासाठी एक पर्वणी ठरणार आहे. विज्ञानप्रेमींसह सामान्य नागरिकांनाही निसर्गाच्या या अद्भुत खेळाचा अनुभव घेता येणार आहे. आकाशाकडे पाहायला विसरू नका — कारण २०२६ हे वर्ष तारकांनी सजलेले आहे.