नितीन गडकरी यांच्याविरोधातील डीपफेक व्हिडिओ हटविण्याचे मुंबई उच्च न्यायालयाचे आदेश; इथेनॉल धोरणाबाबत दिशाभूल करणाऱ्या सामग्रीवर कारवाई

न्यूज अकोले | मुंबई | टेक्नॉलॉजी/कायदा डेस्क

केंद्रीय रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्री नितीन गडकरी यांच्या इथेनॉल धोरणाबाबत दिशाभूल करणारे डीपफेक (Deepfake) व्हिडिओ प्रसारित केल्याप्रकरणी मुंबई उच्च न्यायालयाने महत्त्वपूर्ण आदेश दिले आहेत. न्यायालयाने संबंधित सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म आणि डिजिटल माध्यमांना असे बनावट व्हिडिओ तातडीने हटविण्याचे निर्देश दिले असून, कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या (AI) गैरवापराबाबत कठोर भूमिका घेतली आहे.

गडकरी यांच्या वतीने दाखल करण्यात आलेल्या याचिकेत असा दावा करण्यात आला होता की, AI तंत्रज्ञानाचा वापर करून त्यांच्या आवाजाची आणि चेहऱ्याची बनावट प्रतिकृती तयार करण्यात आली. या व्हिडिओंमध्ये त्यांनी इथेनॉल धोरणासंदर्भात प्रत्यक्षात कधीही न केलेली विधाने केल्याचे दाखविण्यात आले होते. हे व्हिडिओ सोशल मीडियावर मोठ्या प्रमाणात व्हायरल झाल्याने जनतेची दिशाभूल होत असल्याचा दावा याचिकेत करण्यात आला.

याची गंभीर दखल घेत मुंबई उच्च न्यायालयाने संबंधित प्लॅटफॉर्मना हे व्हिडिओ तातडीने हटविण्याचे आदेश दिले. तसेच भविष्यात अशा प्रकारची दिशाभूल करणारी सामग्री प्रसारित होऊ नये यासाठी आवश्यक उपाययोजना करण्याच्या सूचनाही दिल्या.

न्यायालयाने निरीक्षण नोंदवताना म्हटले की, कृत्रिम बुद्धिमत्ता हे अत्यंत उपयुक्त तंत्रज्ञान असले तरी त्याचा वापर एखाद्या व्यक्तीची प्रतिमा मलिन करण्यासाठी किंवा चुकीची माहिती पसरविण्यासाठी होऊ नये. डीपफेक तंत्रज्ञानाचा गैरवापर लोकशाही प्रक्रियेवर, सार्वजनिक विश्वासावर आणि व्यक्तीच्या प्रतिष्ठेवर गंभीर परिणाम करू शकतो.

गेल्या काही वर्षांत AI-आधारित डीपफेक व्हिडिओंचे प्रमाण वाढले असून, राजकारणी, अभिनेते, उद्योगपती आणि सार्वजनिक जीवनातील अनेक व्यक्तींना अशा बनावट व्हिडिओंचा फटका बसत आहे. तज्ज्ञांच्या मते, डीपफेक ओळखण्यासाठी प्रगत तांत्रिक साधने आणि प्रभावी कायदेशीर यंत्रणा विकसित करण्याची गरज दिवसेंदिवस वाढत आहे.

या प्रकरणातील न्यायालयाचा आदेश हा भारतात डीपफेक आणि AI-आधारित चुकीच्या माहितीविरोधातील महत्त्वाचा न्यायालयीन हस्तक्षेप मानला जात आहे. डिजिटल माध्यमांवरील जबाबदारी आणि कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या जबाबदार वापराबाबत या निर्णयामुळे भविष्यातील प्रकरणांसाठी महत्त्वाचे मार्गदर्शन मिळण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.