आधार कार्डवरील नाव बदलण्याचे नियम अधिक कडक; लग्न, घटस्फोट, दत्तक आणि पूर्ण नावबदलासाठी स्वतंत्र कागदपत्रे

आधार कार्डवरील नावात बदल किंवा दुरुस्ती करायची असल्यास आता बदलाचे कारण आणि त्यासाठीचा अधिकृत पुरावा महत्त्वाचा ठरणार आहे. भारतीय विशिष्ट ओळख प्राधिकरणाने (UIDAI) आधारमधील नाव अपडेट करण्यासाठी सुधारित Standard Operating Procedure (SOP) जारी केली असून, नावातील साधी दुरुस्ती, लग्नानंतरचा बदल, घटस्फोटानंतर नाव पूर्ववत करणे, दत्तक प्रक्रियेनंतरचा बदल किंवा पूर्ण नाव बदलणे यासाठी परिस्थितीनुसार वेगवेगळी कागदपत्रे आवश्यक असतील.

आधार कार्ड हे देशातील प्रमुख ओळखपत्रांपैकी एक असल्याने त्यावरील नाव अचूक असणे महत्त्वाचे आहे. अनेक वेळा नावाच्या स्पेलिंगमध्ये चूक, अक्षरांची अदलाबदल, लग्नानंतर आडनाव बदलणे किंवा कायदेशीर प्रक्रियेनंतर संपूर्ण नाव बदलणे अशा कारणांमुळे आधारमध्ये नाव अपडेट करण्याची गरज पडते. अशा सर्व प्रकरणांसाठी एकच प्रक्रिया न ठेवता बदलाच्या स्वरूपानुसार कागदपत्रांची आवश्यकता निश्चित करण्यात आली आहे.

नावाच्या स्पेलिंगमध्ये चूक असल्यास

आधारवरील नावात किरकोळ स्पेलिंगची चूक, अक्षरांची अदलाबदल किंवा नाव लिहिताना झालेली साधी चूक असल्यास संबंधित वैध ओळखपत्राच्या आधारे दुरुस्ती करता येऊ शकते.

मात्र आधारवरील नाव आणि सादर केलेल्या कागदपत्रातील नावामध्ये मोठा फरक असल्यास त्याला साधी spelling correction मानले जाईलच असे नाही. त्यामुळे अर्ज करण्यापूर्वी आधारवरील नाव आणि आपल्या अधिकृत कागदपत्रांवरील नाव तपासणे आवश्यक आहे.

लग्नानंतर नाव किंवा आडनाव बदलायचे असल्यास

लग्नानंतर नाव किंवा आडनाव बदलणाऱ्या व्यक्तींना बदलाचा अधिकृत पुरावा सादर करावा लागू शकतो. यासाठी Marriage Certificate किंवा UIDAIने स्वीकारलेले संबंधित वैध दस्तऐवज उपयोगी ठरू शकतात.

केवळ अर्जात नाव बदलण्याची विनंती केल्याने बदल मंजूर होईलच असे नाही. नावातील बदलाचा अधिकृत आधार कागदपत्रांमधून स्पष्ट होणे आवश्यक आहे.

घटस्फोटानंतर पुन्हा पूर्वीचे नाव वापरायचे असल्यास

घटस्फोटानंतर एखाद्या व्यक्तीला आपले पूर्वीचे नाव पुन्हा आधारवर नोंदवायचे असल्यास संबंधित कायदेशीर दस्तऐवज महत्त्वाचा ठरू शकतो. परिस्थितीनुसार Divorce Decree किंवा लागू असलेला इतर अधिकृत पुरावा सादर करावा लागू शकतो.

यामुळे नाव बदलण्यामागील कारण आणि त्या बदलाचा कायदेशीर आधार पडताळता येतो.

पूर्ण नाव बदलल्यास Gazette Notificationची गरज लागू शकते

एखाद्या व्यक्तीने केवळ स्पेलिंग दुरुस्ती न करता आपले संपूर्ण नाव कायदेशीररित्या बदलले असल्यास हे प्रकरण साध्या दुरुस्तीपेक्षा वेगळे मानले जाऊ शकते.

अशा प्रकरणात Gazette Notification तसेच जुन्या नावाशी संबंधित आवश्यक ओळख पुरावा सादर करण्याची आवश्यकता लागू शकते. त्यामुळे जुन्या नावापासून नव्या नावापर्यंतचा अधिकृत संबंध सिद्ध करणारी कागदपत्रे तयार ठेवणे महत्त्वाचे आहे.

मुलांच्या नावातील बदलासाठीही आवश्यक कागदपत्रे

अल्पवयीन मुलाच्या आधारवरील नावात बदल करताना परिस्थितीनुसार जन्म प्रमाणपत्र, पालकांचे कागदपत्र किंवा कायदेशीर पालकत्वाशी संबंधित पुरावे आवश्यक ठरू शकतात.

दत्तक प्रक्रियेनंतर मुलाचे नाव बदलायचे असल्यास Adoption Certificate किंवा संबंधित कायदेशीर दस्तऐवज महत्त्वाचा ठरू शकतो. त्यामुळे पालकांनी नाव बदलाच्या कारणानुसार उपलब्ध असलेली अधिकृत कागदपत्रे सोबत ठेवावीत.

आधार केंद्रावर जाण्यापूर्वी कागदपत्रांची खात्री करा

नाव अपडेट करण्यापूर्वी आपला बदल कोणत्या प्रकारात येतो, हे निश्चित करणे महत्त्वाचे आहे. साधी spelling correction आहे की कायदेशीर नावबदल, यानुसार आवश्यक कागदपत्रे वेगळी असू शकतात.

नागरिकांनी अधिकृत Aadhaar Seva Kendra किंवा UIDAI ने मान्यता दिलेल्या माध्यमातूनच प्रक्रिया पूर्ण करावी. अनधिकृत एजंट किंवा वेबसाइटवर वैयक्तिक माहिती देणे टाळावे.

नाव वारंवार बदलण्यावरही मर्यादा

आधारमधील नावासह काही माहितीमध्ये बदल करण्यासाठी UIDAIने ठरावीक मर्यादा ठेवलेल्या आहेत. त्यामुळे वारंवार नाव बदलण्याऐवजी आपल्या अधिकृत कागदपत्रांमध्ये असलेले योग्य नाव वापरणे अधिक सुरक्षित ठरते.

विशेष परिस्थितीत निर्धारित मर्यादेपेक्षा अधिक बदलाची आवश्यकता असल्यास अतिरिक्त कागदपत्रे किंवा UIDAI च्या निर्धारित प्रक्रियेनुसार मंजुरी घ्यावी लागू शकते.

नागरिकांनी कोणती काळजी घ्यावी?

आधारमधील नाव अपडेट करताना नागरिकांनी पुढील बाबी लक्षात ठेवाव्यात:

• आधारवरील सध्याचे नाव आणि बदलायचे नाव नीट तपासा.
• नाव बदलण्याचे नेमके कारण निश्चित करा.
• त्या कारणासाठी आवश्यक असलेले अधिकृत कागदपत्र तयार ठेवा.
• लग्नानंतरच्या बदलासाठी लागू असल्यास Marriage Certificate सादर करा.
• घटस्फोटानंतर नाव बदलताना लागू असलेला कायदेशीर पुरावा ठेवा.
• पूर्ण नाव बदलल्यास Gazette Notificationची आवश्यकता आहे का, हे तपासा.
• मुलांच्या नावातील बदलासाठी Birth Certificate किंवा Adoption Certificate यांसारखी लागू कागदपत्रे तयार ठेवा.
• spelling correction आणि पूर्ण कायदेशीर name change यातील फरक लक्षात घ्या.
• फक्त अधिकृत UIDAI केंद्र किंवा अधिकृत ऑनलाइन माध्यमांचा वापर करा.
• Aadhaar OTP किंवा इतर संवेदनशील माहिती अनोळखी व्यक्तींना देऊ नका.

नाव बदलाच्या प्रक्रियेत अधिक स्पष्टता

आधारमधील नावाशी संबंधित बदल अधिक व्यवस्थित पद्धतीने पडताळता यावेत, हा या प्रक्रियेचा महत्त्वाचा उद्देश आहे. नाव बदलण्याचे कारण आणि त्यासाठी सादर केलेला पुरावा यांचा संबंध तपासल्यामुळे चुकीच्या किंवा अपूर्ण कागदपत्रांच्या आधारे होणारे बदल रोखण्यास मदत होऊ शकते.

नागरिकांनी सोशल मीडिया पोस्ट किंवा अनधिकृत वेबसाइटवरील माहितीवर अवलंबून न राहता UIDAI च्या अधिकृत सूचनांनुसारच अर्ज करणे योग्य ठरेल.

टीप : नाव अपडेट करण्यासाठी आवश्यक कागदपत्रे प्रकरणानुसार वेगवेगळी असू शकतात. अर्ज करण्यापूर्वी UIDAI च्या अधिकृत संकेतस्थळावर सध्याची कागदपत्रांची यादी आणि लागू असलेली प्रक्रिया तपासावी.

About The Author