Nestlé च्या Low Fat Dairy Whitener वर FSSAIची मोठी कारवाई; नमुना ‘असुरक्षित आणि निकृष्ट’ ठरवला

नवी दिल्ली : Nestlé Indiaच्या Low Fat Dairy Whitener या उत्पादनाबाबत अन्न सुरक्षा आणि मानक प्राधिकरणाने (FSSAI) गंभीर निरीक्षण नोंदवले आहे. नवी दिल्लीतील कनॉट प्लेस येथील The LaLiT हॉटेलमधून घेण्यात आलेला या उत्पादनाचा नमुना प्रयोगशाळेतील तपासणीत ‘असुरक्षित’ (Unsafe) आणि ‘निकृष्ट दर्जाचा’ (Substandard) आढळल्याचे FSSAIने जाहीर केले आहे. या निष्कर्षानंतर संबंधित उत्पादनाची विक्री तातडीने थांबवण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.

The LaLiT हॉटेलमधून घेण्यात आला होता नमुना

FSSAIच्या माहितीनुसार, Nestléचे Low Fat Dairy Whitener हे उत्पादन Bharat Hotels Ltd.च्या The LaLiT, Connaught Place, New Delhi येथून नमुन्यासाठी घेण्यात आले होते. या नमुन्याची Food Analystच्या प्रयोगशाळेत तपासणी करण्यात आली.

तपासणीनंतर तयार करण्यात आलेल्या अहवालात नमुना Food Safety and Standards Act, 2006 अंतर्गत निर्धारित आवश्यकतांशी सुसंगत नसल्याचे नमूद करण्यात आले. FSSAIने हा नमुना ‘Unsafe’ आणि ‘Substandard’ म्हणून वर्गीकृत केल्याचे सांगितले आहे.

विक्री तातडीने थांबवण्याचे निर्देश

प्रयोगशाळेच्या अहवालानंतर FSSAIने संबंधित Food Business Operator म्हणजेच अन्न व्यवसाय चालकाला या उत्पादनाची विक्री तातडीने थांबवण्याचे निर्देश दिले आहेत.

FSSAIने प्रयोगशाळेच्या विश्लेषण अहवालाची प्रत संबंधित व्यवसाय चालकाला उपलब्ध करून दिली असून, या प्रकरणात आवश्यक ती कार्यवाही करण्यास सांगितले आहे. संबंधित पक्षाला Food Safety and Standards Act, 2006 मधील लागू तरतुदींनुसार Food Analystच्या अहवालाविरोधात निर्धारित कालावधीत अपील करण्याची संधीही देण्यात आली आहे.

नेमका दोष काय आढळला?

या प्रकरणातील महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे FSSAIने आपल्या सार्वजनिक माहितीत प्रयोगशाळेच्या अहवालातील नेमका कोणता घटक किंवा कोणता विशिष्ट मापदंड नियमांशी विसंगत आढळला, हे स्पष्ट केलेले नाही.

त्यामुळे सध्या उपलब्ध अधिकृत माहितीनुसार उत्पादनाला ‘असुरक्षित’ आणि ‘निकृष्ट’ ठरवण्यात आले असले तरी, त्यामागील विशिष्ट प्रयोगशाळा निकषाबाबत अधिकृत तपशील सार्वजनिक करण्यात आलेला नाही. त्यामुळे उत्पादनातील एखाद्या विशिष्ट घटकामुळे आरोग्याला धोका निर्माण झाला, असा निष्कर्ष सध्या काढणे योग्य ठरणार नाही.

Nestlé Indiaचे स्पष्टीकरण काय?

FSSAIच्या निष्कर्षानंतर Nestlé Indiaने मात्र आपल्या उत्पादनाचा बचाव केला आहे. कंपनीने Low Fat Dairy Whitener सुरक्षित असून सर्व लागू नियामक आवश्यकतांचे पालन करते, असे स्पष्ट केले आहे.

Nestléच्या म्हणण्यानुसार, फॉस्फरस हा दुधामध्ये नैसर्गिकरित्या आढळणारा पोषक घटक आहे आणि त्यामुळे दूध व दूधावर आधारित उत्पादनांमध्ये तो नैसर्गिकरित्या असतो.

कंपनीने असा दावा केला आहे की FSSAIच्या प्रयोगशाळा अहवालात एकूण फॉस्फरसचे प्रमाण विचारात घेतले गेले असून, दुधातील घटकांमधून नैसर्गिकरित्या येणारा फॉस्फरस आणि खाद्यपदार्थात स्वतंत्रपणे जोडला जाणारा फॉस्फरस यामधील फरक पुरेशा प्रमाणात विचारात घेतला गेला नाही. Nestléने सांगितले की, added phosphorus संदर्भातील निर्धारित मर्यादांचे उत्पादन पालन करते.

कंपनीने अधिकाऱ्यांशी संपर्क साधल्याचे सांगितले

Nestlé Indiaने या प्रकरणात संबंधित अधिकाऱ्यांशी कायदेशीर प्रक्रियेनुसार संवाद सुरू असल्याचे सांगितले आहे. कंपनीने याच प्रकारच्या किंवा समान दूधावर आधारित उत्पादनांशी संबंधित माहितीही अधिकाऱ्यांसोबत शेअर केल्याचे वृत्त आहे.

त्यामुळे सध्या या प्रकरणात FSSAIचा प्रयोगशाळा अहवाल आणि Nestlé Indiaचे स्पष्टीकरण अशी दोन्ही बाजू समोर आली आहे. पुढील नियामक प्रक्रिया आणि अपीलनंतर या प्रकरणातील अंतिम स्थिती अधिक स्पष्ट होण्याची शक्यता आहे.

The LaLiT हॉटेलनेही उत्पादनाचा वापर थांबवला

FSSAIकडून संबंधित माहिती मिळाल्यानंतर The LaLiT हॉटेल प्रशासनाने हे उत्पादन आपल्या वापरातून काढून टाकल्याचे वृत्त आहे.

हॉटेलच्या म्हणण्यानुसार, संबंधित उत्पादन Nestlé Indiaकडून पॅकेज्ड स्वरूपात खरेदी करण्यात आले होते. FSSAIकडून माहिती मिळाल्यानंतर हॉटेलने Nestlé Indiaशी संपर्क साधला आणि त्याचवेळी उत्पादनाचा वापर बंद करून उपलब्ध पॅकेट्स आपल्या कार्यप्रणालीतून काढून टाकले.

Nestlé साठी आणखी एक नियामक अडचण

Nestlé Indiaसाठी हा प्रकार अशा वेळी समोर आला आहे, जेव्हा कंपनीच्या काही infant nutrition products संदर्भात FSSAIने यापूर्वीच कारवाई सुरू केली होती.

सप्टेंबर 2026 मध्ये FSSAIने Nestléच्या काही बालपोषण उत्पादनांबाबत स्वतंत्र प्रकरणे सुरू केल्याचे वृत्त आले होते. त्यामध्ये काही उत्पादनांवरील promotional claims संदर्भात आक्षेप तसेच एका Follow-up Formula नमुन्याच्या Biotin प्रमाणाबाबत प्रश्न उपस्थित करण्यात आला होता. Nestléने त्या प्रकरणातही आपली उत्पादने लागू नियमांचे पालन करत असल्याचे म्हटले होते.

ग्राहकांनी काय लक्षात घ्यावे?

FSSAI ने ज्या विशिष्ट नमुन्याची तपासणी केली आहे, तो नमुना The LaLiT, Connaught Place, New Delhi येथून घेण्यात आला होता. उपलब्ध सार्वजनिक माहितीत या कारवाईचा नेमका कोणता batch, किती प्रमाणातील उत्पादन किंवा बाजारातील सर्व Low Fat Dairy Whitener उत्पादनांवर परिणाम होतो का, याची माहिती देण्यात आलेली नाही.

त्यामुळे या एका नमुन्याच्या अहवालावरून Nestléचे संपूर्ण Low Fat Dairy Whitener उत्पादन किंवा बाजारातील प्रत्येक पॅक असुरक्षित आहे, असा निष्कर्ष काढणे योग्य ठरणार नाही.

मात्र FSSAI ने संबंधित नमुन्याला ‘Unsafe’ आणि ‘Substandard’ घोषित करून विक्री थांबवण्याचे निर्देश दिल्याने हे प्रकरण निश्चितच गंभीर आहे. पुढील तपासणी, अपील प्रक्रिया आणि नियामक संस्थेकडून होणारे स्पष्टीकरण याकडे ग्राहकांचे आणि खाद्य उद्योगाचे लक्ष लागले आहे.

पुढे काय होणार?

या प्रकरणात संबंधित Food Business Operatorला Food Analystच्या अहवालाविरोधात अपील करण्याची संधी देण्यात आली आहे. त्यामुळे FSSAIच्या प्राथमिक प्रयोगशाळा निष्कर्षानंतरची कायदेशीर आणि नियामक प्रक्रिया महत्त्वाची ठरणार आहे.

दरम्यान, Nestlé India ने उत्पादन सुरक्षित असल्याचा दावा केला असून, कंपनीने फॉस्फरसच्या नैसर्गिक उपस्थितीबाबत आपले स्पष्टीकरण अधिकाऱ्यांना दिल्याचे सांगितले आहे.

त्यामुळे FSSAIचा निष्कर्ष आणि Nestlé Indiaचे स्पष्टीकरण यामधील मुद्दा पुढील प्रक्रियेत कसा स्पष्ट होतो, याकडे आता लक्ष लागले आहे.